Jak wyglądałaby akademicka ścieżka kształcenia artystycznego, gdyby jej model przenieść do instytucji kultury i stworzyć możliwość przejścia takiej drogi osobom z niepełnosprawnościami intelektualnymi? Właśnie taki projekt Regionalne Centrum Kultur Pogranicza w Krośnie realizuje we współpracy z Zakładem Tańca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

„Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” to wieloetapowy proces taneczno-performatywny z elementami sztuk wizualnych. Uczestnicy będą pracować z artystami i kadrą akademicką, poznawać kolejne obszary pracy twórczej, współtworzyć własne działanie, a na zakończenie przygotują „dyplom niemożliwy”, który zostanie zaprezentowany w Zakładzie Tańca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

Widzisz spadającą gwiazdę? Życzenie właśnie się spełnia
Od wieloletniej pracy do kolejnego ważnego etapu
Projekt wyrasta z wieloletniego doświadczenia Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza w pracy z osobami z niepełnosprawnościami intelektualnymi, a szczególnie z doświadczeń grupy „Klaszcz Głośniej” działającej od 2019 roku. Kiedy młody człowiek przez kilka lat uczestniczy w zajęciach artystycznych, rozwija swoje umiejętności, występuje i odkrywa własny sposób wyrażania siebie, naturalnie pojawia się potrzeba kolejnego kroku. Dla wielu osób kolejnym krokiem może być szkoła artystyczna, studia czy dalsza edukacja.

Osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi często mają znacznie mniej możliwości, by tę artystyczną drogę kontynuować - mimo talentu, doświadczenia i potrzeby tworzenia. To właśnie z perspektywy instytucji kultury pojawiło się pytanie: jak stworzyć kolejną możliwość rozwoju dla osób, które mają już doświadczenie artystyczne i chcą pracować dalej? Odpowiedzią jest projekt „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą”, który pozwala przenieść część doświadczenia akademickiego do instytucji kultury i stworzyć uczestnikom własną ścieżkę dalszego rozwoju artystycznego.

Taka ścieżka edukacyjna daje im możliwość poznawania nowych obszarów pracy artystycznej, współpracy z profesjonalnymi artystami i kadrą akademicką, podejmowania własnych decyzji twórczych i przygotowania własnego dyplomu.

Taniec, teatr, ruch… i wszystko, co dzieje się wokół sceny
„Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” to innowacyjny projekt edukacyjny dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi oraz osób bez niepełnosprawności, oparty na ścieżce taneczno-performatywnej z elementami wizualnymi. Osią projektu będzie ścieżka taneczno-performatywna „Taniec, teatr, ruch”, prowadzona etapami, które pozwolą uczestnikom poznawać kolejne obszary pracy artystycznej i stopniowo rozwijać własne umiejętności.

Wezmą udział w trzystopniowym procesie warsztatowym obejmującym działania twórcze, rozwijanie kompetencji związanych z różnymi rolami w kulturze oraz etap odwróconej pedagogiki, w którym stopniowo przejmują inicjatywę twórczą. Równolegle rozwijany będzie wizualny wymiar projektu. Podczas kolejnych warsztatów uczestnicy będą pracować nad scenografią, dekoracjami i przestrzenią potrzebną do przygotowania dyplomu.

Pracując z artystami, studentami i absolwentami uczelni artystycznych, uczestnicy będą rozwijać kompetencje choreograficzne, reżyserskie, organizacyjne i społeczne, jednocześnie ucząc się funkcjonowania w środowisku kultury. Projekt umożliwia uczestnictwo zarówno w całym procesie zakończonym przygotowaniem symbolicznego „dyplomu niemożliwego”, jak i w wybranych modułach warsztatowych, które pozwalają zdobywać wiedzę, obserwować proces twórczy oraz wspierać organizację działań.

Akademicka wiedza w instytucji kultury
Inicjatywa realizowana jest we współpracy z Akademią Muzyczną im. Karola Szymanowskiego w Katowicach - Zakładem Tańca. Warsztaty poprowadzą osoby związane ze środowiskiem akademickim - kadra, studenci i absolwenci uczelni artystycznych. Pomiędzy kolejnymi modułami z uczestnikami pracować będzie zespół Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza, rozwijając i utrwalając treści oraz umiejętności zdobywane podczas warsztatów.

W ten sposób część modelu kształcenia artystycznego charakterystycznego dla uczelni zostanie przeniesiona do instytucji kultury. Grupa młodych artystów przejdzie przez kolejne etapy pracy: poznawanie narzędzi, rozwijanie kompetencji, pracę nad własnym pomysłem i jego realizację. To właśnie połączenie doświadczenia instytucji kultury z wiedzą i praktyką środowiska akademickiego stanowi jeden z najbardziej wyjątkowych elementów projektu.

Kto może być częścią tego procesu?
Głównymi uczestnikami ścieżki będą osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi, w szczególności te, które mają już doświadczenie udziału w zajęciach artystycznych i pracy scenicznej. Projekt został jednak pomyślany szerzej. Do poszczególnych warsztatów i działań będą mogły dołączać osoby z różnymi niepełnosprawnościami i szczególnymi potrzebami, osoby poruszające się na wózkach, seniorzy, młodzież, a także osoby bez niepełnosprawności.

Wspólna praca może dotyczyć tańca i teatru, ale także scenografii, dekoracji, przestrzeni czy innych elementów potrzebnych do przygotowania dyplomu. To otwarta przestrzeń dla osób, które chcą rozwijać swoje zainteresowania, mają doświadczenie artystyczne, konkretną umiejętność albo po prostu chcą uczestniczyć w procesie twórczym. Dzięki temu wokół głównej grupy uczestników powstanie szersze grono osób współtworzących finałowe działanie.

Projekt „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” będzie rozwijać się etapowo przez kolejne miesiące, a wraz z każdym etapem pojawiać będą się nowe możliwości udziału. Do poszczególnych działań - związanych między innymi ze scenografią, kostiumem, oprawą wizualną - będą mogły dołączać osoby w różnym wieku, z różnymi potrzebami, doświadczeniami i zainteresowaniami. O tym, kto może wziąć udział w kolejnych etapach i jak się zgłosić, będziemy informować na bieżąco.

Dyplom niemożliwy: Akademia Muzyczna przyjeżdża do Krosna. Krosno pojedzie do Katowic
Cały proces prowadzić będzie do przygotowania własnego „dyplomu niemożliwego” - finałowej prezentacji stworzonej przez uczestników projektu. Jej pokaz odbędzie się w Zakładzie Tańca Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach.

Prezentacja dyplomu w Akademii Muzycznej będzie dla uczestników również okazją do pokazania własnej pracy środowisku artystycznemu. Ich dyplom zostanie zaprezentowany wśród prac studentów uczelni, przed publicznością związaną z tańcem i sceną. To doświadczenie znane osobom studiującym kierunki artystyczne - możliwość zaprezentowania swoich umiejętności, budowania własnej ścieżki zawodowej i nawiązywania kontaktów, które w przyszłości mogą prowadzić do kolejnych projektów i współpracy. Inicjatywa „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” otwiera taką możliwość również przed osobami z niepełnosprawnościami intelektualnymi.

Uczestnik, twórca, pracownik
Ważnym elementem „Urodzonych pod szczęśliwą gwiazdą” będzie również zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi przy realizacji projektu. Otrzymają one konkretne zadania związane z jego przygotowaniem i prowadzeniem - organizacyjne, merytoryczne, konsultacyjne i promocyjne.

To kolejny wymiar obecności osób z niepełnosprawnościami w instytucji kultury. Będą uczestnikami zajęć, twórcami finałowego dyplomu, ale także osobami wykonującymi konkretną, odpłatną pracę przy realizacji projektu. Regionalne Centrum Kultur Pogranicza ma już doświadczenie w takim modelu. W ramach modelu edukacyjnego „Gwiazdozbiór” osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi były zatrudniane przy wsparciu organizacyjnym, testowaniu narzędzi i działaniach promocyjnych. Teraz doświadczenie to zostanie rozwinięte w ramach rozbudowanego procesu artystycznego. To rozwiązanie może stać się ważnym doświadczeniem również dla innych instytucji kultury. Pokazuje, że osoby z niepełnosprawnościami intelektualnymi mogą być obecne w instytucji w wielu rolach - jako uczestnicy, artyści, współtwórcy, konsultanci i pracownicy mający realny wpływ na organizację działań kulturalnych i edukacyjnych.

Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą
Tytuł projektu odnosi się do czegoś, co w sztuce jest szczególnie ważne: talentu, wrażliwości, wyobraźni i tego trudnego do nazwania impulsu, który sprawia, że człowiek chce tworzyć. Nie każdy rodzi się z takimi samymi możliwościami, nie każdy ma też takie same warunki, żeby swój potencjał rozwijać. W tym projekcie „szczęśliwa gwiazda” nie oznacza więc łatwego życia ani braku barier. Jest raczej symbolem spotkania talentu z możliwością jego rozwijania. „Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą” to próba stworzenia takiego kolejnego miejsca. Zaczynamy w Krośnie - od osób, które już są, od ich doświadczenia, od ludzi, którzy chcą działać, i od pomysłu, który może pomieścić znacznie więcej osób niż tylko tych, dla których został pierwotnie stworzony.

URODZENI POD SZCZĘŚLIWĄ GWIAZDĄ
REALIZACJA „DYPLOMU NIEMOŻLIWEGO” I NOWA ŚCIEŻKA EDUKACJI ARTYSTYCZNEJ REGIONALNEGO CENTRUM KULTUR POGRANICZA W KROŚNIE I AKADEMII MUZYCZNEJ IM. KAROLA SZYMANOWSKIEGO W KATOWICACH

Projekt: Urodzeni pod szczęśliwą gwiazdą
Organizator: Regionalne Centrum Kultur Pogranicza w Krośnie
Partner: Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach