![Robert Wojciech Portius](https://krosno.pl/storage/image/core_files/2018/5/28/1cd9626dea6e4f4c26d531f6c6082fb5/jpg/umkrosno/news_image/1139645945.jpg)
"Robert Wojciech Portius de Lanxeth - krośnieński mieszczanin, kupiec i fundator"
Serdecznie zapraszamy do udziału w Międzynarodowej Konferencji Naukowej "Robert Wojciech Portius de Lanxeth - krośnieński mieszczanin, kupiec i fundator" organizowanej w dniach 4-6 czerwca 2018 roku w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie.
Międzynarodowa Konferencja Naukowa Robert Wojciech Portius de Lanxeth krośnieński mieszczanin, kupiec i fundator. W czterechsetlecie osiedlenia się Szkota w Krośnie Krosno 4-6 czerwca 2018.
Około 1620 roku, zatem blisko czterysta lat temu, osiedlił się w Krośnie młody szkocki imigrant Robert Gilbert Portius de Lanxeth ((1601-1661). W bardzo krótkim czasie miasto nad Wisłokiem, w którym wciąż jeszcze biły źródła dynamicznego rozwoju gospodarczego, stało się jego drugą ojczyzną. Tu w roku 1626 ożenił się z krośnieńską mieszczką Anną z Hesnerów, tu przyszły na świat jego (niestety przedwcześnie zmarłe) dzieci, tu przede wszystkim jednak – korzystając z bliskiego sąsiedztwa Węgier – stworzył centrum imponującej faktorii kupieckiej, która spowodowała, że Krosno stało sie jednym z liczących się ośrodków handlu winem węgierskim w tej części Europy. On sam, uzyskawszy od Zygmunta III Wazy przywilej serwitoriatu (potwierdzany przez kolejnych monarchów z dynastii Wazów), już jako faktor królewski stał się najważniejszym dostawcą win węgierskich dla monarszego dworu.
Rosnąca pozycja społeczna i majątkowa szkockiego patrycjusza, który w Krośnie przyjął imię jednego z patronów Królestwa Polskiego (i odtąd też pisał się Robert Wojciech), umożliwiła mu podejmowanie rozlicznych fundacji artystycznych, zwłaszcza tych adresowanych do miejscowego kościoła parafialnego. Sprawiła ponadto, iż stał się On najważniejszym i najbardziej hojnym dobrodziejem szpitali, klasztorów i szkół parafialnych, zarówno w samym mieście, jak i bliższej i dalszej jego okolicy.
Dziś bez żadnej przesady stwierdzić można, iż to osobie szkockiego imigranta zawdzięcza Krosno, ostatni już w okresie staropolskim, doniosły epizod swego znaczenia gospodarczego i kulturalnego.
W roku ubiegłym, w Zakładzie Turystyki i Rekreacji Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie, zrodziła się idea zorganizowania międzynarodowej konferencji naukowej, której celem byłoby pokazanie sylwetki i dokonań szkockiego patrycjusza na tle ówczesnych dziejów gospodarczych i politycznych Europy Środkowej. W staraniach swych organizatorzy Konferencji uzyskali wsparcie: Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, Stowarzyszenia „Portius” w Krośnie oraz Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej, zaś honorowy patronat nad przedsięwzięciem zechcieli objąć: Ambasada Węgier w Warszawie oraz Prezydent Miasta Krosna.
Program Konferencji, w której udział zadeklarowali uczeni ze Szkocji, Węgier i Polski, przewiduje wystąpienia podejmujące problematykę:
- obecności i dokonań diaspory szkockiej w XVI i XVII stuleciu na obszarze Rzeczpospolitej Obojga Narodów oraz w Europie Środkowej,
- wymiany handlowej, stosunków Polsko-Węgierskich i handlu tranzytowego winem węgierskim w XVI i XVII wieku,
- Krosna w czasach Roberta Wojciecha Portiusa,
- fundacji artystycznych szkockiego patrycjusza dla miasta,
- osoby szkockiego Patrona w działalności Stowarzyszenia „Portius” w Krośnie,
- dokonań szkockiego imigranta i płynących stąd impulsów wspomagających kreowanie nowych produktów turystycznych.
Konferencja zapowiada się zatem niezmiernie interesująco. Serdecznie zapraszamy do uczestnictwa w niej wszystkie osoby zainteresowane zarówno historią gospodarczą i polityczną epoki staropolskiej, dziedzictwem artystycznym XVII stulecia, jak również wybranymi aspektami turystyki w obszarach przygranicznych.
Pragniemy poinformować, iż – najpóźniej początkiem przyszłego roku – planujemy wydanie drukiem Materiałów z Konferencji, w jednym z tomów „Prac Naukowo-Dydaktycznych Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie”.
PROGRAM KONFERENCJI
Patronat honorowy: Ambasada Węgier w Warszawie oraz Prezydent Miasta Krosna
Współorganizatorzy: Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Stowarzyszenie Portius w Krośnie oraz Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Krośnieńskiej.
Poniedziałek, 4 czerwca 2018
14.00-14.30
Sala Senacka PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie, Rynek 1
JM Prof. dr hab. Grzegorz Przebinda – Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie – powitanie uczestników Konferencji
14.30-15.20
Kościół Parafialny Trójcy Przenajświętszej w Krośnie
Dr Piotr Łopatkiewicz – PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie: Fundacje artystyczne Roberta Wojciecha Portiusa dla najważniejszej świątyni miasta – prezentacja najważniejszych dokonań szkockiego fundatora
15.30-16.00
Aula PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie, ul. Kazimierza Wielkiego 4
JM Prof. dr hab. Grzegorz Przebinda – Rektor Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Stanisława Pigonia w Krośnie – otwarcie Konferencji
Wystąpienia zaproszonych gości
Sesja plenarna
16.00-16.30
Prof. Dr David Worthington
University of the Highlands and Islands – Centre for History
The Scots in Poland in History and Memory
16.30-17.00
Prof. dr hab. Waldemar Kowalski
Uniwersytet Jana Kochanowskiego – Wydział Humanistyczny
Znaczenie diaspory szkockiej w społeczeństwie staropolskim. Zarys problemu.
17.00-17.30
Dr Jan S. Ciechanowski
Uniwersytet Warszawski – Wydział „Artes Liberales”
Z dziejów stosunków polsko-szkockich na przestrzeni wieków
17.30-17.45
Przerwa na kawę
17.45-18.05
Prof. dr hab. Janusz Gruchała
Uniwersytet Jagielloński – Wydział Polonistyki
„Pieśń polska” Balinta Balassiego – historia tekstu i dzieje przyjaźni
18.05-18.35
Prof. dr László Kálmán Nagy
Uniwersytet Jagielloński – Wydział Filologiczny, Zakład Filologii Węgierskiej
Wojna z Polakami za czasów Wojciecha Portiusa. Jeden z mało znanych rozdziałów stosunków polsko-węgierskich
18.35-19.20
Dyskusja
19.30
Sala Senacka PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie, Rynek 1
Uroczysta kolacja
Wtorek, 5 czerwca 2018
Aula PWSZ im. Stanisława Pigonia w Krośnie, ul. Kazimierza Wielkiego 4
Sesja referatowa
9.00-9.30
Dr Bálint Vinkler
Biblioteka Miejska im. Sándora Vachotta
Muzeum Numizmatyki im. Lajosa Huszára w Gyöngyös
Na kupieckim szlaku – handel winem węgierskim w wieku XVI i XVII.
9.30-10.00
Dr Tadeusz Łopatkiewicz
Prezes Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Krośnieńskiej
Jan II Kazimierz Waza w Krośnie. Dyskurs historyczny vs kultura masowa
10.00-10.30
Mgr Ewa Lorentz
Podkarpacki Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków – Delegatura w Krośnie
Capellae Portianae. Kaplice w kościele parafialnym w Krośnie z fundacji Roberta Wojciecha Portiusa
10.30-11.00
Dr Piotr Łopatkiewicz
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
Czy nastawa ołtarza Bożego Ciała i obraz Adoracji Najświętszego Sakramentu to najwcześniejsze fundacje Portiusa dla kościoła parafialnego w Krośnie?
11.00-11.20
Przerwa na kawę
11.20-12.00
Mgr Jerzy Żmudziński
Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie
Zbiory Sztuki Wotywnej na Jasnej Górze
Dlaczego Portius pomagał wykupić ciało św. Wojciecha z rąk pogan? Malarska fundacja krośnieńskiego kupca do kaplicy jego patrona w kościele farnym i jej konteksty
Srebrne okucia na oprawach mszałów fundacji Wojciecha Portiusa dla fary w Krośnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie
12.00-12.30
Dr hab. Zygmunt Kruczek, prof. AWF w Krakowie
Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie – Wydział Turystyki i Rekreacji
Szlaki winne na pograniczu polsko-węgierskim w XVI i XVII stuleciu oraz ich współczesna projekcja na terenie Podkarpacia i Małopolski
12.30-13.00
Zbigniew Ungeheuer
Prezes Stowarzyszenia Portius w Krośnie
Osoba szkockiego Patrona w działalności Stowarzyszenia Portius w Krośnie
13.00-13.30
Paweł Szczygieł
Prezes Zarządu Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie
Węgierskie wino w krośnieńskim szkle
13.30-14.00
Dyskusja i podsumowanie Konferencji